«Παναγιώτης Δαγκλής - Ο Στρατηγός του Ήθους και της Τιμής»

"Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο έως τον Πρώτο Παγκόσμιο υπηρέτησε όλες τις μεγάλες μάχες και πάλευε πάντα για την ενότητα της Ελλάδας"

«Απέναντι του προς την πατρίδα καθήκοντος δεν υπάρχουν Φιλελεύθεροι και μη. Υπάρχουν μόνον Έλληνες»

~Παναγιώτης Δαγκλής, Ιούνιος 1921 ως Πρόεδρος των Φιλελευθέρων απευθυνόμενος στην Ελληνική Βουλή~

Σαν σήμερα 9 Μαρτίου 1924 πριν 102 χρόνια..

Μια ημερομηνία που ανήκει στη μνήμη της ελληνικής ιστορίας. Εκείνη την ημέρα περνά στην αιωνιότητα ένας από τους πιο σεμνούς αλλά και σημαντικούς στρατιωτικούς ηγέτες της νεότερης Ελλάδας ο στρατηγός Παναγιώτης Δαγκλής. Η ζωή του υπήρξε άρρηκτα δεμένη με τους μεγάλους αγώνες του ελληνισμού στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, μια εποχή όπου το ελληνικό κράτος αγωνιζόταν ακόμη να ολοκληρώσει την εθνική του αποστολή.

Γεννημένος το 1853 στην Αταλάντη της Φθιώτιδας, ο Δαγκλής ανήκε σε μια γενιά αξιωματικών που μεγάλωσαν με την πίστη ότι η Ελλάδα δεν είχε ακόμη φτάσει στο ιστορικό της πεπρωμένο. Το 1870 εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, όπου γρήγορα διακρίθηκε για την ευρυμάθεια, τη μεθοδικότητα και τη στρατιωτική του σκέψη. Ως αξιωματικός του πυροβολικού αφιέρωσε τη ζωή του στην υπηρεσία του στρατεύματος αλλά και στη συστηματική μελέτη της στρατιωτικής επιστήμης, μετεκπαιδευόμενος στο εξωτερικό και συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό του ελληνικού στρατού.Ενδεικτικά αναφέρω ότι προώθησε το από το 1893 επινοημένο δικό του σχέδιο λυόμενου ορειβατικού πυροβόλου 7,5 εκ., γνωστού ως πυροβόλο Schneider-Δαγκλή, από τα ονόματα της κατασκευάστριας πολεμικής βιομηχανίας και του σχεδιαστή του με αποτέλεσμα να βγει σε ευρεία παραγωγή το 1907(φωτό σχόλια).

Η δράση του δεν περιορίστηκε μόνο στο στρατιωτικό πεδίο. Ο Δαγκλής υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Εταιρεία, μιας μυστικής πατριωτικής οργάνωσης που ιδρύθηκε με στόχο την προώθηση των εθνικών διεκδικήσεων. Αργότερα ο ίδιος θα υπερασπιστεί τον χαρακτήρα της οργάνωσης, υποστηρίζοντας ότι είχε συγκροτηθεί «επί των ηθικωτέρων, αφιλοκερδεστέρων και πατριωτικωτέρων βάσεων». Θεωρούσε ότι η ήττα στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 δεν οφειλόταν τόσο στη δράση της Εταιρείας όσο στην ταχύτητα με την οποία εξελίχθηκαν τα γεγονότα μετά τις σφαγές των χριστιανών στην Κρήτη και στην αμφιταλαντευόμενη πολιτική της κυβέρνησης του τότε πρωθυπουργού Θεόδωρου Δηλιγιάννη.

Παρά τις απογοητεύσεις εκείνης της περιόδου, ο Δαγκλής δεν εγκατέλειψε ποτέ τον εθνικό αγώνα. Το 1908, ύστερα από πρόσκληση του πρωθυπουργού Γεώργιου Θεοτόκη, ανέλαβε ενεργό ρόλο στο Μακεδονικό Αγώνα, συμμετέχοντας στο Μακεδονικό Κομιτάτο και αναλαμβάνοντας τη διεύθυνση του ανατολικού τομέα της δράσης στο βιλαέτι Θεσσαλονίκης. Οι αξιωματικοί που υπηρετούσαν στη Μακεδονία τον εμπιστεύονταν βαθιά, καθώς είχαν γνωρίσει από κοντά τη μεθοδικότητα, τη γνώση και τον ακέραιο χαρακτήρα του.

Από την πρώτη στιγμή αντιλήφθηκε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του αγώνα δεν ήταν μόνο η δύναμη του αντιπάλου αλλά και οι εσωτερικές διαφωνίες που αποδιοργάνωναν την ελληνική δράση. Με διορατικότητα πρότεινε ριζική αναδιοργάνωση του αγώνα, ενώ συμμετείχε στη δημιουργία μιας ευρύτερης πανελλήνιας οργάνωσης που στόχευε στη συνένωση των ελληνικών δυνάμεων σε Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη και Κωνσταντινούπολη, με σκοπό την προάσπιση των συμφερόντων του ελληνισμού.

Η κορυφαία στιγμή της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας ήρθε το 1912, όταν διορίστηκε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μαζί με τον αρχιστράτηγο, τον διάδοχο Κωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας, και στενούς συνεργάτες του κατήρτισε τα επιχειρησιακά σχέδια για τη μεγάλη εκστρατεία του ελληνικού στρατού στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Η ελληνική προέλαση στη Μακεδονία υπήρξε νικηφόρα και ιστορική. Στις 28 Οκτωβρίου 1912, όταν ο ελληνικός στρατός εισήλθε θριαμβευτής στη Θεσσαλονίκη, ο Δαγκλής βρισκόταν έφιππος δίπλα στον διάδοχο Κωνσταντίνο. Ήταν μια από τις πιο συγκινητικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Κατά την παραμονή του στην πόλη έδειξε και το ανθρώπινο μεγαλείο του χαρακτήρα του όταν ο φιλέλληνας Οθωμανός διοικητής της πόλης Χασάν Ταχσίν Πασάς εμφανίστηκε συντετριμμένος από την ήττα, ο Δαγκλής τον πλησίασε και του μίλησε με λόγια παρηγοριάς, τονίζοντας ότι οι Έλληνες αξιωματικοί δεν αμφισβητούσαν την αξία του.

Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει την ευγένεια και το ήθος ενός στρατηγού που γνώριζε ότι η αληθινή νίκη δεν βρίσκεται μόνο στη μάχη αλλά και στον σεβασμό προς τον αντίπαλο.Τα επόμενα χρόνια η Ελλάδα θα εισέλθει σε μια δύσκολη περίοδο πολιτικών συγκρούσεων. Ο Δαγκλής θα σταθεί στο πλευρό του Ελευθέριου Βενιζέλου και θα συμμετάσχει το 1916 στην τριανδρία της Προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Άμυνας μαζί με τον σπουδαίο ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη. Ωστόσο, παρά τη σαφή του τοποθέτηση στη βενιζελική παράταξη, ο Δαγκλής παρέμεινε πάντοτε άνθρωπος της μετριοπάθειας και εθνικής ευθύνης.Ήταν από τις ελάχιστες προσωπικότητες της εποχής και ιδιαίτερα από τη βενιζελική πλευρά που μιλούσαν ανοιχτά για την ανάγκη εθνικής ενότητας και σύμπνοιας σε μια περίοδο βαθύτατου διχασμού. Για τον ίδιο, το καθήκον προς την πατρίδα υπερέβαινε κάθε κομματική διαίρεση.

Γι’ αυτό και, παρά τις πολιτικές συγκρούσεις της εποχής, παρέμεινε πάντοτε ζωντανός ο αμοιβαίος σεβασμός ανάμεσα στον στρατηγό Δαγκλή και τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α΄. Οι δύο άνδρες είχαν πολεμήσει μαζί στους μεγάλους αγώνες του ελληνικού στρατού και είχαν μοιραστεί τις ιστορικές στιγμές των Βαλκανικών Πολέμων. Ο στρατηγός αναγνώριζε τη στρατιωτική αξία του διαδόχου και μετέπειτα βασιλιά, ενώ ο Κωνσταντίνος εκτιμούσε βαθιά την επιτελική ικανότητα, τη σοβαρότητα και το ήθος του Δαγκλή.

Η σχέση τους αυτή υπήρξε χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας εποχής όπου, ακόμη και μέσα σε πολιτικές αντιπαραθέσεις, μπορούσε να διατηρείται ο σεβασμός ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν υπηρετήσει μαζί την πατρίδα.

Όταν ο Παναγιώτης Δαγκλής πέθανε στις 9 Μαρτίου 1924, η Ελλάδα αποχαιρετούσε έναν άνθρωπο που είχε αφιερώσει πάνω από μισό αιώνα στην υπηρεσία του έθνους ως αξιωματικός, επιτελικός νους, οργανωτής εθνικών αγώνων, στρατηγός των Βαλκανικών Πολέμων και πολιτικός άνδρας.Στη μνήμη της ελληνικής ιστορίας ο Δαγκλής παραμένει μια μορφή που συνδύασε στρατιωτική ικανότητα, πατριωτισμό, ευγένεια χαρακτήρα και βαθιά πίστη στην ενότητα του έθνους.Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του ότι σε στιγμές μεγάλων εθνικών δοκιμασιών, η δύναμη της Ελλάδας δεν βρίσκεται μόνο στα όπλα της, αλλά κυρίως στην ενότητα και τη σύμπνοια των Ελλήνων.